يكشنبه، ۳۰ مهر ۱۳۵۸۹

مهر - هتيت‌ها

هاتي‌ها Hatti که امروزه هتيت Hethit [Hittites] ناميده می‌شوند - در آغازِ هزاره‌ی دويم پيش از ميلاد، مردمي آريايی نژادِ روشن پوستِ نيايشگرِ آفتاب (مظهرِ ايزدِ مهر) از راهِ قفقاز به آسيای کوچک سرازير شدند. اينان کم کم آسيایِ کوچک را به زيرِ فرمانِ خود در آوردند و در سده‌ی هفدهمِ پيش از ميلاد کشورِ خود را در آسيایِ کوچک به اندازه‌ای گسترش دادند که در جنوب با کشورِ بزرگِ بابل و مصر هم مرز گرديدند.

هتيت‌ها پيوسته به بابل دست اندازی می‌کردند. مردمِ بابل از اين يورشگران می‌ترسيدند و آنها را آفتاب پرست می‌دانستند و «بربر» می‌ناميدند، زيرا هتيت‌ها آفتاب (مظهرِ ايزدِ مهر) را گرامی می‌داشتند و نيايش می‌کردند.

بابلي‌ها واژه‌ی بربر را از سومري‌ها گرفته بودند. سومري‌ها به کاسي‌های لرستان که به کشورِ سومر دست اندازی می‌کردند بربر می‌گفتند. پس آن جور که می‌گويند، بربر واژه‌ای يوناني نيست.

هتيت‌ها که در سوريه و لبنانِ امروزی با مصريان هم مرز شده بودند، کم کم زورمند شدند (۱۴۵۰ تا ۱۲۰۰ پيش از ميلاد) و هماوردِ مصريان گرديدند تا آنجا که، رامسسِ دويم Ramses II پادشاهِ مصر را در کادش Kadesh (تل نبی‌مند، در جنوبِ باختریِ حَمص) شکست دادند و فراری کردند.

رامسس دويم پادشاهِ مصر، در سالِ پنجمِ پادشاهی‌يش، در ماهِ مه‌ِ سالِ ۱۲۸۵ پيش از ميلاد با بيست هزار مردِ جنگی برای درهم کوبيدنِ دوازده هزار سپاهیِ و هشت هزار چريکِ زيرِ فرمانِ مووتليس Muwatallis پادشاهِ هتيت‌ها به نبرد پرداخت. سرانجام از هتيت‌ها شکست خورد و پس نشست. شانزده سال پس از آن، رامسس دويم ناگزير شد با هتيت‌های زورمند «پيمانِ دوستیِ هميشگی» ببندد.

  • رونويسی شده از کتاب «بغ مهر» نوشته‌ی «احمد حامی»